Als er iemand dood gaat…

Iemand die heel ziek is, net dood is gegaan of in diepe rouw is, dat zijn hele erge dingen. Maar iedereen maakt ze wel eens mee in het leven. Misschien heb jij pas geleden wel je opa of oma verloren? Of je moeder of zusje? Of je lievelingsdier? Dan weet je hoe verdrietig je daarom kunt zijn. Hoe ga je met zoveel verdriet om? Karin Bartels is schoolmaatschappelijk werker en ze geeft antwoord op zes belangrijke vragen die met de dood te maken hebben. “Ik praat regelmatig met kinderen die met zoiets verschrikkelijks als de dood te maken hebben of hebben gehad. Ze zitten vol vragen, die helemaal niet gek zijn en waar meer kinderen misschien mee worstelen. Daarom wil ik antwoord geven op een aantal veel voorkomende vragen die kinderen stellen over ziek zijn en dood gaan.”

Als iemand waar je veel van houdt op sterven ligt, wat kun je dan nog doen?
Vaak vinden kinderen het fijn om echt iets te doen voor diegene die ze (moeten gaan) missen. Een tekening maken, een brief schrijven of iets maken om te bewaren voor later. Je kunt bijvoorbeeld een boekje maken en alles verzamelen wat je van diegene hebt. Een soort ‘vergeetmenietboekje’. Weer andere kinderen maken foto’s van hun dierbare of vragen om een kusafdruk, een lok van het haar of een handafdruk van de persoon die dood gaat. Ook kun je een interview opstellen, zodat je alles kunt vragen wat je nog wilt weten. Je mag natuurlijk ook gewoon zeggen dat je het heel erg vindt dat die persoon dood gaat. Doe gewoon wat in je hart opkomt, dat is altijd goed.

Als je bang bent wat stoms te doen op een begrafenis, hoe kan je daar mee omgaan?
“Kinderen zijn soms bang dat ze op een begrafenis of crematie iets “stoms” doen. Bijvoorbeeld dat ze heel hard moeten lachen of per ongeluk ‘gefeliciteerd’ in plaats van ‘gecondoleerd’ zeggen. Of dat ze het griezelig vinden. Meestal valt dat erg mee.
Om minder zenuwachtig te zijn is het handig om alvast meer te weten te komen over begraven en cremeren voordat je het echt mee gaat maken. Dan kun je makkelijker leren hoe je met afscheid nemen om kan gaan. Daar zijn deze antwoorden ook een beetje voor bedoeld.”

Wat mogen kinderen doen op de uitvaart?
“Alles, als je dit maar doet in goed overleg met de andere familieleden. Je kunt een gemaakte tekening of een knutselwerkje in de kist leggen. Maar ook de kaarsen uitblazen na de dienst of een gedicht oplezen. Oudere kinderen zijn er vaak goed in om speciale muziek uit te kiezen voor de afscheidsdienst. Misschien heb jij nog wel een beter idee?”

Als je bent begraven, word je dan opgegeten door de wormen?
“Nee, mensen liggen zo diep onder de grond begraven, dat de beestjes daar geen zuurstof kunnen krijgen. Dus ook wormen kunnen niet leven bij dode mensen. Wat gebeurt er dan wel? Als je dood gaat gaan de bacteriën die in elk lichaam horen vanzelf aan het werk, ze ruimen het op eigenlijk. Net als alles in de natuur; denk maar aan bladeren die afvallen in de herfst. Dan zie je hoge bergen bladeren maar over een maandje zie je er niks meer van; tot in de lente alles weer tot leven komt. Toch goed geregeld door moeder natuur!”

Mag je bij een crematie de kist zelf in de oven doen? Hoe gaat dat dan?
“Tegenwoordig mag er veel meer dan vroeger, dat komt doordat het niet meer zo raar of eng gevonden wordt om over de dood en alles wat daarbij hoort te praten. Steeds vaker willen familieleden zoveel mogelijk zelf doen; zoals bij de kist blijven totdat hij de oven in gaat. Dat mag meestal, als je er om vraagt. Als je precies wilt weten hoe een crematie in zijn werk gaat, kun je een rondleiding aanvragen bij het crematorium in Middelburg, dat doen ze ook voor kinderen( met ouders). Je kunt bellen voor een afspraak. Het telefoonnummer is: 0118 - 675303. Je mag tijdens een rondleiding alles vragen wat je wilt weten, ook over begraven. Er zijn regelmatig open dagen op het crematorium of bij het uitvaartbedrijf, dan mag iedereen komen kijken en vragen stellen Dat is handig om alvast een beetje te wennen aan zo’n gebouw en een begraafplaats.”

Als je dood gaat, waar ga je dan naartoe?
“Dit is de meest belangrijke vraag ter wereld. Eigenlijk weet niemand daar echt een antwoord op. De godsdiensten zoeken allemaal naar het antwoord op deze vraag. Dus het is in ieder geval helemaal geen gekke vraag. Je mag hier ook best hardop over nadenken. Het antwoord dat jou het meeste helpt, is voor jou het beste antwoord..”

Nog vragen?
Het kan zijn dat je met nog veel meer vragen zit. Op elke basisschool werkt een schoolmaatschappelijk werker waar je naar toe kan stappen om je te helpen of advies te vragen. Vraag erom via je juf of meester. Je kunt ook direct naar het maatschappelijk werk bellen op het telefoonnummer: 0118 – 448844. Of bekijk onderstaande websites maar eens. Daar staan nog veel meer tips en wetenswaardigheden. Je kunt ook filmpjes zetten op de website van ‘herinnerdingen’.