Eenmaal in de vier jaar vinden in Nederland verkiezingen voor de gemeenteraad plaats. De laatste gemeenteraadsverkiezingen waren op 3 maart 2010. De volgende gemeenteraadsverkiezingen staan gepland op 5 maart 2014.
Per 18 maart 2010 telt Nederland 430 gemeenten. In de Grondwet is bepaald dat het hoogste gezag in de gemeenten ('het hoofdschap') bij de gemeenteraad ligt.
Aan de verkiezingen kunnen nationale partijen, lokale partijen en individuele burgers deelnemen. Gemeenten, met name de colleges van B&W, zijn verantwoordelijk voor de organisatie van de verkiezingen.
Gemeenteraad
De omvang van een gemeenteraad hangt samen met het aantal inwoners van de gemeente. De grootste gemeenteraad van Nederland (bij gemeenten met meer dan 200.000 inwoners) telt 45 leden, de kleinste 9 leden (bij gemeenten met minder dan 3000 inwoners). Het aantal raadsleden - en dus zetels - is altijd oneven.
Het college van burgemeester en wethouders (B&W) is verantwoordelijk voor het dagelijks bestuur van de gemeente. De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad en van het college van B&W. Wethouders worden benoemd door de gemeenteraad, burgemeesters door de regering, na een procedure waarin ook de gemeenteraad een belangrijke stem heeft.